Monthly Archives: Հուլիսի 2010

Ֆիլմերի երրորդ առանցքը

Առաջին կինոֆիլմերը նկարահանվել են ավելի քան մեկ դար առաջ: Դրանք իրենցից ներկայացնում էին անձայն և անգույն ֆիլմեր: Ժամանակի ընթացքում ֆիլմերը ձեռք բերեցին և ձայն, և գույն: Վերջերս մեծ տարածում ստացան նաև ֆիլմեր, որոնցում առկա նաև տարածության երրորդ՝ խորության առանցքը: Դրանց կոչում են եռաչաֆ (3D) ֆիլմեր: Բայց շատ քչերը գիտեն, որ առաջին եռաչաֆ ֆիլմերը նկարահանվել են դեռևս կես դար առաջ: Սակայն այդ ժամանակ դրանք մեծ տարածում չեն գտել: Ֆիլմերի մեծ մասը սկսեցին նկարահանվել եռաչափ ֆորմատով, Հոլիվուդյան ռեժիսյոր Ջեյմս Կամերոնի (James Cameron) Ավատար (Avatar) ֆիլմից հետո, որը վաստակեց հսկայանան գումարներ եռաչափ կինոթատրոննորի շնորհիվ: Վեռջերս նույնիսկ որոշ անգլիական ֆուտբոլային ակումբների խաղերը հեռարձակում են եռաչաֆ ֆորմատով:

Նկարը եռաչափ ցուցադրելու եղանակները

Առաջին եղանակը դա ստերեոսկոպիկ, գունային կոդավորում օգտագործող ակնոցների օգտագործումն է: Այսինքն էկրանին տրվում է երկու տարբեր գույնի նկար իրարից շեղված մարդու աչքերի միջև հեռավորության չափով: Դիտողին տրվում են նկարում պատկերված ակնոցնեից:

0012spfq

Ամեն աչքը տեսնում է իրեն համապատասխանող գույնի նկարը, ստեղծելով եռաչափության էֆֆեկտ:

  ՈՒրիշ եղանակներից է հաջորդաբար ամեն աչքին իրեն համապատասխանող նկարի տրամադրման եղանակը: Սա նշանակում է, որ էկրանին բարձր հաճախությամբ թերթում են մեկ աջ աչքի համար նախատեսված նկարը, հետո ձախ: Նույն հաճախությամբ ակնոցների վրա փակվում և բացվում են համապատասխանաբար աջ և ձախ աչքերը:

  Ամենատարածված եղանակն է բևեռացնող ակնոցների օգտագործումը: Սրա հիմքում ընկած է լույսի բևեռացվելիության սկզբմունքը: Հայտնի է, որ ըստ լույսի ալիքային տեսության լույսը էլեկտրամագնիսական ալիք է, որը տատանվում է բոլոր ուղղություններով հավասարաչափ: Հատուկ բևեռացուցիչ նյութերի շնորհիվ լույսը սկսում է տատանվել միայն հորիզոնական կամ ուղղահայաց ուղղություններով: Ակնոցների վրա տեղադրված են հակաբևեռաղուղիչներ, որոնցից մեկը հորիզոնական բևեռացված լույսը դարցնում է չբևեռացված, իսկ մյուսը ուղղահայացը: Դրա շնորհիվ տարբեր աչքերով տեսնում ենք տարբեր պատկերներ:

очки-для-3D

Բացի վերը նշված եղանակներից կան նաև այլ եռաչափ պատկեր ցուցադրելու եղանակներ: Չնայած այքան բազմաթիվ եղանակների առկայությանը, դրանք տալիս են միայն եռաչափության էֆֆեկտ և չեն կարող ցուցադրել եռաչափ աշխարհի բոլոր հատկությունները: Եռաչափ ֆիլմերի ամբողջ հաճույքը, դրական և բացասական կողմերը ինչպես ասում են սեփական կաշվի վրա զգալու համար խորհուրդ եմ տալիս այցելել «Մոսկվա» կինեթատրոնի եռաչաֆ դահլիճը:

Թողնել մեկնաբանություն

Filed under Կինո և Հեռուստատեսություն

Ամեն ինչ BitTorrent-ի մասին

Որտեղից կարելի է բեռնել ֆիլմեր, երաժշտություն, էլեկտրոնային գրքեր, ծրագրեր? Շատերի համար համացանցում ֆայլեր բեռնելու հիմնական աղբյուրը այսօր շատ տարածված ֆայլերի-վերբեռնման ծառայություններն են (file upload services), օրինակ՝ RapidShare, DepositFile և այլն: Սակայն դրանցից լիարժեք օգտվելու համար հարկավոր է բաժանորդագրվել և ամեն ամիս վճարումներ կատարել: Անվճար տարբերակի դեպքում ստիպված եք լինում սպասել, գովազդ դիտել, սահմանափակվում է ֆայլի բեռնման արագությունը և այլն… Ֆայլերի փոխանակման այլընտրանքային, շատ ավելի զարգացած տարբերակ է BitTorrent պրոտոկոլով ֆայլերի տարածումը: Առաջին հայացքից ոչ հմուտ օգտվողի համար այս տարբերակը խճճված ու բարդ է թվում, բայց բավական է մեկ անգամ հասկանալ դրա աշխատանքի սկզբունքները, և ամեն ինչ իր տեղը կընկնի:

Ինֆորմացիայի փոխանցումն համացանցով

Նախքան p2p (peer to peer) ցանցերի ստեղծումը, համացանցով ֆայլեր բեռնելու միակ տարբերակը http (hyper text transfer protocol) կամ ftp (file transfer protocol) պրոտոկոլներով բեռնումն էր: Այս եղանակը ունի մի շարք թերություններ: Նախ և առաջ, ֆայլերը տեղադրվում են դրանք առաջարկող կայքի սերվերի վրա, իսկ դա արդեն իսկ առաջացնում է մի շարք խնդիրներ՝ մեծ ծավալով ինֆորմացիան պահանջում է նույնքան մեծ տարողունակությամբ կոշտ սկավառակներ: Մյուս կողմից, եթե սերվերից միաժամանակ մեծ թվով օգտվողներ են բեռնում ինֆորմացիա, առաջանում է խթանում, ինչի արդյունքում լավագույն դեպքում սահմանափակվում է բեռնման արագությունը:

BitTorrent-ը

bittorrent

BitTorrent-ում ֆայլը ֆիզիկապես չի պահվում ինչ-որ կոնկրետ սերվերի վրա, այլ փոխանցվում է օգտվողից – օգտվողին: Երբ սկսում եք ֆայլ բեռնել, միաժամանակ փոխանցում եք նույն ֆայլը (կամ դրա մի մասը) մեկ այլ օգտվողի: Նույն ֆայլի տարբեր ֆրագմենտները կարող եք ստանալ միաժամանակ, տարբեր օգտվողներից: Ընդ որում, ինքներդ կարող եք կարգավորել ֆայլերը վերբեռնելու/ներբեռնելու մաքսիմալ թույլատրելի արագությունը:

bittorrent-works

Tracker-ները

Չնայած BitTorrent ցանցում ֆայլը պահելու համար առանձին սերվեր հարկավոր չէ, այնուամենայնիվ այն պետք է այսպես կոչված .torrent ֆայլերը պահելու համար: Յուրաքանչյուր առաջարկվող ֆայլի/ֆայլերի խմբի համար դրա .torrent ֆայլում պահվում են ֆայլը բաժանողների (seed) և ստացողների (peer) IP հասցեները, մեկնաբանությունները և այլն: .torrent ֆայլերը պահող սերվերները կոչվում են torrent tracker-ներ: Պետք չէ torrent tracker-ը շփոթել ինչ-որ ֆորումի հետ, որտեղ ըստ բաժինների տեղադրված են .torrent ֆայլերը և դրանց նկարագրությունները: Ֆուրումի առկայությունը ամենևին հարկավոր չէ:

BitTorrent-ը և օրենքը

Շատերի մոտ կարող է տպավորություն ստեղծվել, որ BitTorrent-ը անօրինական ցանց է: Իրոք, դրանով շատ հաճախ տարածվում է ապօրինի կոնտենտ: Իրականում, նույն կոնտենտը կարող է տարածվել սովորական էլեկտրոնային փոստով կամ հենց նույն վեբ սերվերներով, այնպես որ, օրենսդրական տեսանկյունից, BitTorrent-ը դրանցից ոչնչով չի տարբերվում: tracker կայքերում ապօրինի ինֆորմացիա որպես այդպիսին չի տեղադրվում, չէ որ BotTorrent-ով տարածվող ֆայլերը պահվում են seed-երի և peer-երի համակարգիչներում միայն: Այլ կերպ ասած, շատ դժվար է օրենսդրորեն կառավարել, թե ինչ է տեղի ունենում BitTorrent ցանցում: Այնպես որ, BitTorrent-ը ապօրինի ցանց համարելու ոչ մի օրենսդրական հիմունքներ չկան:

Ինչ է հարկավոր BitTorrent-ից օգտվելու համար

Նախ և առաջ պետք է .torrent ֆայլերի հետ աշխատող ծրագիր՝ BitTorrent կլիենտ: Ամենատարածված ու կոմպակտ կլիենտը uTorrent-ն է, որը կարելի է բեռնել www.utorrent.com կայքից: Այնուհետև հարկավոր է գտնել պահանջվող .torrent ֆայլը: Դրանք կարելի է գտնել tracker-ներից կամ հատուկ որոնողական համակարգերից: Ահա ամենատարածվածների հասցեները՝
www.isohunt.com – անգլալեզու կոնտենտ որոնելու ամենահարմար համակարգերից մեկը
www.thepiratebay.org – այս կայքը հպարտանում է տարբեր երկրների կառավարական օրգաններից և կազմակերպություններից ստացված բողոքների թվով, որոնց սակայն, նա ոչ մի կերպ չի արձագանքել:
www.rutracker.org – հսկայական .torrent ֆայլերի ռուսալեզու շտեմարան: Դրանից օգտվելու համար հարկավոր է գրանցվել: Կայքի կանոնադրությունը խախտելու դեպքում հնարավոր է ձեզ այլևս .torrent ֆայլեր չթույլատրեն բեռնել, կամ ընդհանրապես վտարեն կայքից:
www.novafilm.tv – Հեռուստատեսային շոուներին, սերիալներին նվիրված tracker:
www.rutor.org – Շատ հարմար ռուսալեզու tracker:
Այսքանը… Միայն մնաց հիշեցնեմ, որ .torrent ֆայլերը tracker-ներից բեռնելուց առաջ ուշադրություն դարձնեք seed/peer-երի թվին: Եթե S = 0, .torrent ֆայլը համարվում է «հիվանդ» ֆայլ: Ամբողջական ֆայլը ցանցում առկա չէ: Ընդհանուր դեպքում, ինչքան մեծ է S-P թիվը, այնքան արագ է հնարավոր ֆայլի փոխանցումը (եթե, իհարկե բոլոր seed-երը dial-up-ով չեն փոխանցում ֆայլերը :D): Դե ինչ, հաջողություն:

BitTorrent-ի ապագան

BitTorrent-ի ամբողջ պոտենցիալը դեռևս բացահայտված չէ: Վերջերս կտրուկ զարգացում է սկսել ապրել torrent-հեռուստատեսությունը: Հատուկ սարքը հեռուստացույցին միացնելով հնարավոր է իրական ժամանակում հեռուստատեսային շոուներ/հոսքեր (streams) բեռնել torrent ցանցից ու դիտել հեռուստացույցի վրա: Այս եղանակից օգտվելու դեպքում այլևս հսկայածավալ և կառուցման ու սպասարկման համար հսկայական գումարներ պահանջող հեռուստատեսային կայաններ կառուցելու կարիք չկա: Հեռուստատեսային հոսքը այսպես ասած, «ինքն իրեն» ցուցադրվում է լսարանին:

Թողնել մեկնաբանություն

Filed under IT Հետազոտություն

iPhone 4-ի մեծ սկանդալը

iphone-4g-mockup-01jpgApple-ի նորագույն iPhone-ի շուրջ բավականին լուրջ սկանդալ է ծավալվել: Բանն այն է, որ Gizmodo կայքի հեղինակներից մեկը տեղադրել է մի վիդեոհոլովակ, որտեղ ցուցադրված է, թե ինչպես է հեռախոսը որոշակի դիրքում ձախ ձեռքի մեջ պահելուց կորցնում ռադիոսիգնալը: Նյու Յորքում մասնագետների մի խումբ հատուկ լաբորատորիայում փորձարկման է ենթարկել սարքը և հաստատել է, որ սարքն իրոք փոքր խնդիր ունի ռադիոազդանշաններ ստանալու հետ կապված: Այդքանը բավական էր, որ ամեն ոք, ով հասցրել էր ձեռք բերել նոր հեռախոսը ու չէր ալարում, սկսեր պրպտել հեռախոսը, հասկանալու համար, թե որ դիրքում է հնարավոր ռադիոազդանշանի կորուստ: Անգլալեզու բլոգները չհապաղեցին և անվանեցին iPhone 4-ը “հեռախոս, որով հնարավոր չէ զանգահարել”: Վերջերս խնդրին արձագանքեց Սթիվ Ջաբսը, հայտարարելով, որ 30 օրվա ընթացքում ցանկացողները կարող են ետ վերադարձնել հեռախոսը և լիովին ստանալ դրա համար վճարած գումարը, եթե իհարկե հեռախոսը վնասված չէ: Կասկածելի է, թե հնարավոր կլինի 30 օրում հետ «կանչել» 3 շաբաթվա ընթացքում վաճառված 3 միլիոն iPhone 4-երը: Նախկինում էլ iPhone-ների մասին վատ լուրեր էին պտտվում համացանցում, բայց այս վերջին սկանդալը լիովին խարխլեց iPhone-ի ֆենոմենալ հաղթական դիրքերը սմարթֆոնների շուկայում, և հաշվի առնելով intel-ի նոր Moorestown հենահարթակով գալիք տարում թողարկվելիք սմարթֆոնները, հնարավոր է Apple-ը զիջի դիրքերը…

Թողնել մեկնաբանություն

Filed under IT Նորություններ

Հեղինակային իրավունքների ոտնահարումը հեռուստաեթերում

Capture

Assassins-Creed-2-Ezio 
Հայաստանի բոլոր խոշոր հեռուստաընկերութունները իրենց լրատվական հաղորդումներում բազմիցս քարոզում են ինտելեկտուալ սեփականության և հեղինակային իրավունքների պաշտպանության մասին, բայց առաջին հերթին, հենց իրենք են բացահայտ կերպով խախտում դրանք: Այսպես օրինակ, Հայատանի հանրային հեռուստաընկերությունը իր սեփական արտադրության  անորակ ու տաղտկալի հեռուստասերիալներում օգտագործում է Ubisoft ընկերության Assassin’s Creed II վիդեոխաղի երաժշտությունը (շնորհակալություն Ա. Գրիգորյանին այս մասին հայտնելու համար, ինչպես նա նշեց՝ “կոֆե խմելու տեսարաններում հնչում է խեղճ ֆրանսիացիների սիմֆոնիկ երաժշտությունը”), իսկ Շանթ հեռուստաընկերությունը նախկինում ցուցադրվող սերիալներում ազատ կերպով օգտագործում էր լրտես Բորնի մասին պատմող ֆիլմերից «ցրած» երաժշտությունը (հեռուստաընկերությունը նույնիսկ առանց հապաղելու թողարկում է իր արտադրանքը DVD սկավառակների տեսքով), իսկ վերջերս սկսել է «համեմել» իր հեռուստատեսային «գլուխգործոցները» անգլիական Muse ռոք խմբի երգերից վերցված հատվածներով: Ես հանգամանորեն խուսափում եմ դիտել հայկական արտադրության հեռուստասերիալները, բայց համոզված եմ, որ վերը թվարկված դեպքերը (և հեռուստաընկերությունները) միակը չեն: Ներքին ձայնը ինձ հուշում է, որ դժվար թե վերոհիշյալ հեռուստաընկերությունները գնել են երաժշտությունն օգտագործելու իրավունքները կամ ստացել են դրանք օգտագործելու գրավոր համաձայնագրեր 😀 Իսկ դա նշանակում է, որ մենք գործ ունենք ինտելեկտուալ սեփականության ու հեղինակային իրավունքների կոպիտ ու բացահայտ, անպատիժ խախտման հետ:
P.S. Շարունակենք ձևացնել, որ ունենք բարձրորակ հեռուստաալիքներ… 😦 Հետո էլ ասում են, թե հեռուստա-ռադիո-մամուլի տեսչությունը (կամ ինչպես են դրան անվանում) հսկում է իրավիճակը…

Թողնել մեկնաբանություն

Filed under Առօրեական, Կինո և Հեռուստատեսություն

Հետաքրքիր ծրագրեր — 1

Ով է ասում, որ լավ ծրագրային ապահովումը պետք է անպայման վճարովի լինի? Իրկանում գրեթե ցանկացած վճարովի ծրագրի համար կարելի է գտնել  անվճար ալտերնատիվա: Այս խորագրի ներքո այսուհետ կտեղադրվեն ամենատարբեր անվճար ծրագրեր, որոնք, հուսով եմ, կհեշտացնեն և ավելի հաճելի կդարձնեն ձեր ժամանցը թվային աշխարհում: Դուք ևս կարող եք կիսել մեզ հետ ձեր նախընտրած անվճար ծրագրերը կոմենտների տեսքով:

Luxand Blink

Հոգնել եք ամեն անգամ համակարգիչը միացնելուց երկար ծածկագիրը հավաքել? Եթե ունեք վեբ-տեսագրիչ, այլևս դրա կարիքը չկա: Այս ծրագիրը մտապահում է համակարգչից օգտվողների դեմքերը և բեռնում է աշխատանքային սեղանը, եթե համակարգիչը միացրել է այդ օգտվողներից մեկը: Luxand Blink-ի հիմքում ընկած յուրօրինակ ալգորիթմի շնորհիվ այն ճանաչում է մարդու դեմքը, նույնիսկ եթե այն ենթարկվել է կոսմետիկ փոփոխությունների, օրինակ՝ եթե օգտվողը նոր սանրվածք կամ ակնոցներ է կրում, բեղեր է աճեցրել, և այլն…
Ապահովվող ՕՀ-եր՝ Windows XP/Vista/7
Պաշտոնական կայքը՝ www.luxand.com

Double Driver 4
double-driver-01-300x241
Շատերն են «տառապել» օպերացիոն համակարգը նորից տեղադրելուց հետո համակարգչին կցած բազմաթիվ սարքերի դրայվերները փնտրելով ու տեղադրելով: Այս գլխացավից ձեզ կազատի Double Driver անվճար ծրագիրը, որի օգնությամբ կարող եք ցուցակից ընտրել դրայվերները և արտաքին կրիչի վրա պահել դրայվերների պատճեները պարունակող ինքնատեղադրվող արխիվ: Սա կօգնի տնտեսել ձեր ժամանակը:
Ապահովվող ՕՀ-եր՝ Windows XP/Vista/7
Պաշտոնական կայքը՝ www.boozet.org

Lunascape 6.1.2
lunascape
Այս տարօրինակ ինտերներ browser-ը ի վիճակի է բեռնել և ցուցադրել կայքերը 3 տարածված շարժիչներից ցանկացածով (այդ թվում միաժամանակ բոլորով) – Trident-ով, որի հիման վրա կառուցված է Internet Explorer-ը, Gecko-ով, որն ընկած է Firefox-ի հիմքում և Safari-ի WebKit-ով: Ծրագիրն հատկապես կհետաքրքրի վեբ դիզայներներին: Պարզունակ, հարմարավեն միջերես ունի, ահա թե ինչու այն կարելի է նաև օգտագործել որպես առօրեա browser:
Ապահովվող ՕՀ-եր՝ Windows XP/Vista/7
Պաշտոնական կայքը՝ www.lunascape.tv

RasterVect Free Edition 16.0
76558screen
Այս ծրագիրը կհետաքրքրի թվային գրաֆիկայով զբաղվողներին: Սրա օգնությամբ կարելի է ռաստերային նկարը վերածել վեկտորայինի: Ծրագիրն համատեղելի է տարածված վեկտորային խմբագրիչների հետ (Autodesk AutoCAD, CorelDraw, Adobe Illustrator և այլն): Առաջարկվում է նաև ծրագրի վճարովի տարբերակը, որը ավելի հզոր ալգորիթմով է աշխատում, առավել բարդ պատկերները վեկտորի վերածելու համար:
Ապահովվող ՕՀ-եր՝ Windows XP/Vista/7
Պաշտոնական կայք՝ www.rastervect.com

Մեկնաբանություններ (3)

Filed under IT Նորություններ, Գրաֆիկա

Քո համակարգչի ճարտարապետությունը. Մաս 1: Մայր-բորդ

Մի քիչ պատմություն

Motherboard-ը ժամանակակից համակարգիչներից 90%-ում օգտագործվող կենտրոնական Գծագրված Շղթայի Սխեման է՝ PCB (Printed Cirquit Board), կրում է համակարգչի կարևորագույն բաղադրիչ-սարքերից մի քանիսը, և ապահովում է մնացածի կապը համակարգի հետ: Գաղափարը միավորել տարբեր սարքերի համար հենասյուն հանդիսացող գծագրելի սխեմաները մի սխեմայի մեջ, առաջացել է ուշ 80-ականներին: Սկզբում մայր-բորդի վրա սկսեցին տեղադրել մուտքի ելքի մեկական չիպեր (8259A կամ Super I/O chip), որոնք ապահովում էին մի շարք ցածր մակարդակի պերիֆերալ սարքերի աշխատանքը, ինչպիսիք էին, օրինակ՝ մկնիկը, ստեղնաշարը, floppy սկավառակակիրը և զուգահեռ պորտերը (parallel ports): Ավելի ուշ՝ 90-ականների վերջերին մայր-բորդերը կրում էին զանազան չիպեր աուդիո, վիդեո, ցանցային հնարավորությունները ապահովելու համար և այլևս կարիք չկար ավելացնել արտաքին սխեմաներ, բացառությամբ եռաչափ խաղեր կամ համակարգչային բարձրորակ գրաֆիկա սպասարկող վիդեո-պրոցեսորներից: Մայր բորդերի առաջին մշակողներն էին Michronics, AMI, DFI, Elitegroup, Orchid Technology ընկերությունները: Այսօր մայր բորդեր արտադրող ամենախոշոր ընկերություններնը գործում են Տայվանում:

Մայր բորդի կառուցվածքը

ATX Motherboard Diagram

ATX Motherboard Diagram

Դե իհարկե, մայր բորդի կարևորագույն բաղադրիչը կենտրոնական պրոցեսորի կրիչն է (CPU Socket): Բնականաբար սրա ֆունկցիան է պրոցեսորը ֆիզիկապես մայր բորդին միացնելը, այն ընձեռում է ինտերֆեյս պրոցեսորի և սարքերի միջև էլեկտրական ազդանշաններ փոխանակելու համար: Կարևոր է մայր բորդ գնելուց ուշադրություն դարձնել, թե արդյոք դրա Socket-ը համատեղելի է ձեր նախընտրած պրոցեսորի հետ և մայր բորդի չիպսեթը ապահովում է արդյոք ձեր պրոցեսորի արագությունը և սերիան: CPU Socket-ից ներքև սովորաբար տեղադրված է Northbridge-ը (հյուսիսային կամուրջ), որը կրում է հիշողության կառավարիչի կրիչը (memory controller hub): Northbridge-ի ձախ և աջ կողմերում տեղադրված են համապատասխանաբար վիդեո-պրոցեսորի համար նախատեսված հատուկ արագ սլոտը (վերջերս ակտուալ են AGP կամ PCI-Express տեսակի սլոտերը) և RAM հիշողության սլոտերը, որոնց քանակը սովորական համակարգիչներում տատանվում է 1-ից մինչև 4: Հյուսիսային կամուրջից ներքև տեղադրված է հարավային կամուրջը (Southbridge), որը կրում է մուտքի/ելքի սարքերի կառավարիչների «բները» (I/O controllers’ hub): Այստեղ հավանաբար կգտնեք «բներ» IDE/SATA կոշտ սկավառակներ միացնելու համար, ինչպես նաև USB կառավարիչ-սարք միացնելու համար: Ուշադիր զննելիս կտեսնեք նաև շատ փոքր չիպ, որը կրում է աուդիո վերարտադրելու համար նախատեսված ծրագիրը՝ աուդիո կոդեկը և CMOS հիշողությունը, որում պահվում են BIOS-ի նախապատվությունները (settings): Հարավային կամուրջի ձախ կողմում սովորաբար PCI սլոտներ են տեղադրված, որոնք նախատեսված են որոշ պերիֆերալ սարքերի աշխատանքի համար, ինչպիսիք են օրինակ՝ որոշ մոդեմներ, հեռուստացույց դիտելու սարքեր և այլն…: Որոշ մայր բորդերում հարավային կամուրջից աջ տեղադրում են այսպես կոչված onboard գրաֆիկայի կառավարիչներ, որոնց վրա տեղադրում են վիդեո-պրոցեսորները փոխարինող էժանագին չիպեր: Հարավային կամուրջից ավելի ներքև սովորաբար տեղադրված է վերը նշված Super I/O սխեման և BIOS-ը, իր ակումուլյատորի հետ: Վերը նշված բաղադրիչ սարքերի դասավորությունը ճիշտ է, եթե ձեր մայր բորդը կառուցված է ATX համակարգչի ձևաչափով (computer form factor), որը ամենատարածվածն է այսօր: Եվ չմոռանանք, որ այս հոդվածում խոսքը գնում է սովորական գրասեղանի համակարգիչների (desktop computers) մասին: Laptop-ներում և Netbook-ներում մայր բորդի կառուցվածքը բոլորովին այլ է՝ հնարավորինս չափ փոքրացված և պարզեցված:

Մայր բորդերի տեսակները

Ի սկզբանե կային երկու ձևաչափի մայր բորդեր՝ AT և LPX: Առաջինները նախատեսված էին desktop և tower տեսքի պատյան (case) ունեցող համակարգիչների համար, ավելի լայն հնարավորություններ ունեին արտաքին սարքեր միացնելու տեսանկյունից, երկրորդները նախատեսված էին slimcase համակարգիչների համար և հիմնականում օգտագործվում էին որպես մեծ սերվերների բջիջներ (cluster) և ավելի շատ ներդրված աուդիու-վիդեո հնարավորություններով էին օժտված: Այսօր իսկ PC-ի ամենատարածված ձևաչափը Intel-ի կողմից մշակված ATX-ն է, որը ինչ-որ միջին տեղ է զբաղեցնում AT-ի և LPX-ի միջև: Սրանում լիովին վերափոխված է սառեցման համակարգը, այժմ պասիվ սառեցման փոխարեն, կենտրոնական պրոցեսորը սառեցվում է առանձին, հատուկ իր վրա տեղադրված օդափոխիչով: Վերջերս սկսել են տարածվել նաև Micro-ATX ձևաչափի համակարգիչները, որոնք, մայր-բորդի առավել փոքր չափեր ունենալու պատճառով, կարելի է «հավաքել» փոքր պատյանների մեջ: Բայց, չնայած չափի փոքրությանը, դրանք օժտված են համարյա բոլոր հնարավորություններով, ինչ-որ ունեն ATX համակարգիչները, և որոշ մոդելներ կարող են կրել բոլոր տեսակի ժամանակակից սարքերը, ընդհուպ մինչև PCI-Express 2.0 սլոտի վրա աշխատող արտաքին վիդեո-պրոցեսորները:

1 մեկնաբանություն

Filed under IT Հետազոտություն